Met een synopter bekijk je schilderijen in 3d!


synopter-rijks

 

Wat is een synopter, oftewel ‘Art Viewer’ ? 

Het is niet veel meer dan een kartonnen doosje met 2 spiegels. Als je er doorheen kijkt kun je een schilderij in 3d ervaren. Het effect verschilt per persoon. De één ervaart een sterkere ruimtelijke
werking dan de ander. En ook verschilt het effect per kunstwerk.

Hoe komt het dat er een 3d effect ontstaat wanneer je door de synopter kijkt?

Je hersenen zijn gewend dat beide ogen een ander beeld ‘zien’. In je hersenen worden deze samengevoegd tot een 3d plaatje. De synopter houdt je hersenen voor de gek door beide ogen precies hetzelfde beeld te laten zien. Het brein gaat hiervoor compenseren en probeert toch een 3d beeld te produceren. Hiervoor worden diverse cues gebruikt, zoals schaduwen en kleurverschillen.

Dan nu enkele vragen aan Maarten Wijntjes, die de synopter op de markt brengt.
-Waarom is er nu pas een voor iedereen toegankelijke synopter? Carl Zeiss vroeg al in 1907 patent aan op de synopter. Hoe komt het dat jij nu een goedkope synopter op de markt kunt brengen?
Iedereen die ik ken in mijn wereldje maakte ten eerste gebruik van dure ‘beamsplitters’  ; spiegels die precies fifty-fifty licht doorlaten en reflecteren. Wij hebben nu een goedkopere manier ontdekt om de synopter te produceren. Ten tweede kwamen wij erachter dat het heel leuk is om ermee naar schilderijen te kijken.’
-Bij meer dan de helft van de mensen werkt het. Heb je aanwijzingen waarom het bij de één wel werkt en bij de ander niet?
Nee, nog niet. Ik weet wel dat het niet aan je vermogen om stereo te kunnen zien lijkt te liggen. Maar waar het wel aan ligt…. tja, daar zullen we nog wel eens wat meer onderzoek naar moeten doen!’
-Kun je iets vertellen over het soort schilderijen / kunst waarbij het grootste effect valt te verwachten? Bij welk kunstwerk (museum) heb je zelf het sterkste effect ervaren en vind jij het de moeite waard om met de synopter door het museum te lopen?
‘Ik ga toevallig morgen naar een Pollock tentoonstelling in Liverpool, ben heel benieuwd! Er moet in elk geval de mogelijkheid van diepte in zitten. En diepte heeft onder andere te maken met dat je verschillende diepte lagen hebt. En daarvoor heb je enige vorm van contrast nodig. Bij Pollock zit er heel veel contrast uiteraard. En omdat de lijnen ook fysiek over elkaar heen zijn gedruppeld, kan dat er toe leiden dat je diepte ziet. Maar bij Rothko bijvoorbeeld zijn de overgangen heel vaag. Voor je hersenen duidt dat dan niet op diepte.’
-Werkt de synopter net zo sterk bij het bekijken van bijvoorbeeld je eigen fotoalbums?
‘In principe wel. We waren een tijdje geleden bij de Jeff Wall tentoonstelling in het Stedelijk. Dat zijn lichtbox foto’s. Dat werkte echt extreem goed! Zowel door de compositie als door het contrast denk ik. Voor een klein fotootje dicht bij zal het niet werken trouwens. Je moet minstens 1 of 1.5 meter van de afbeelding afstaan. Je ogen krijgen namelijk een iets andere grootte te zien, en ze moeten parallel staan (net als ver weg kijken).’
 synopter-562x436pakket
-Je hebt een instructiefilmpje en bouwpakket gemaakt voor mensen die zelf een synopter willen bouwen en over een lasersnijapparaat beschikken. (Te downloaden via de site van Maarten Wijntjes) Voor de mensen die daar niet over beschikken ; Zijn er al plekken waar de synopter te koop is of gedemonstreerd wordt?
‘We zijn druk bezig… we willen een kartonnen versie maken en die op de markt brengen. Waarschijnlijk zullen we op vrij korte termijn al wat proefmodellen aanbieden en kijken wat de reactie van het publiek is.’  Wanneer je de Facebook pagina een like geeft wordt je vanzelf op de hoogte gesteld wanneer de synopters beschikbaar zijn.

b5f0bc6a0789e7667c74f7a8719ff5cc-001

Wanneer ik de synopter overhandigd krijg door Maarten, valt meteen op dat je er de aandacht mee trekt. Als een vriend er doorheen kijkt, komt er meteen een fotograaf op af die het geheel vastlegt. Nog voordat hij eigenlijk weet wat een synopter is.

Een week later sta ik met de synopter in het Cobra museum. Dat blijkt niet het optimale museum om de synopter mee te testen. Dat is in mijn omgeving het Rijksmuseum. Maar omdat ik het model op verschillende plekken en door verschillende mensen wil laten uitproberen gaat de synopter toch mee. Ik probeer al te grote verwachtingen dan ook los te laten. En dan is inderdaad bij enkele abstracte werken het effect te zien dat je enigszins ‘in’ het werk lijkt te staan. Deels komt dat ook omdat het kastje je blik afschermt voor de omgeving. Maar deels ook omdat het werk echt ruimtelijker overkomt.

 

Met de synopter in het Rijksmuseum

 

 

Nog geen week later gaat de synopter mee naar het Rijksmuseum. Hier hangen een aantal werken waarbij de synopter een sterker effect heeft. Uiteraard bij, je raadt het al… de Nachtwacht…

Maar zelf ervaar ik het effect sterker bij ‘Het ontploffen van het Spaanse admiraalschip tijdens de zeeslag van Gibraltar‘. De opvarenden die door de lucht vliegen geven mij inderdaad het gevoel van een 3d ervaring. Een subtiel effect, wat me nog meer opvalt wanneer ik met slechts 1 oog door de synopter kijk. Het verschil is dan goed te zien. Bij bepaalde kunstwerken waan je je meer ‘aanwezig’. En als dat bij jou niet zo is, kun je je er nog altijd even mee afschermen voor alle camera’s, selfiesticks en ipads om je heen.

 

 

 

 

 

 

 

Bekijk onderstaand filmpje om te zien hoe je een synopter in elkaar zet :